មេរៀនទី១ ភស្តុតាងប្រវត្តិភពផែនដី
ជំពូកទី១ ប្រវត្តិភពផែនដី
ចប់មេរៀននេះ សិស្សអាច
- ពន្យល់បានពីប្រវត្តិនៃភពផែនដី
- កំណត់បានពីភស្តុតាងសិលា ស្រទាប់សិលា និងផូសុីល
1.សិលានិងស្រទាប់សិលា
រូបធាតុទាំងអស់ រួមទាំងសិលានិងផូសុីល និងបង្កឡើងដោយភាគល្អិតៗហៅថា អាតូម។
យ៉ាងណាមិញ អាតូមមួយចំនួនមានការប្រែប្រួលដោយពុកផុយបង្កើតបានជាភាគល្អិត និងថាមពលក្នុងដំណើរការមួយហៅថា វិទ្យុសកម្មបំបែក។
អាតូមដែលមានការប្រែប្រួលគេហៅថា អាតូមវិទ្យុសកម្ម។
ឧទាហរណ៍÷ អាតូមកាបូនមួយចំនួនបំបែកទៅជាអាតូមអាសូត។
2.ផូសុីល
ផូសុីល គឺជាភស្តុតាងមួយសំខាន់ណាស់ ដើម្បីដឹងពីការកកើតនិងផុតពូជទៅវិញនៃរុក្ខជាតិនឹងសត្វដែររស់នៅពីអតីតកាល។
+សិលាកម្ទេចកំណ ជាប្រភេទសិលាដែលកើតឡើងដោយកម្ទេចកំណដូចជាសិលាក្រែ ថ្មកំបោរ និងធ្យូងថ្ម។
+ផូសុីលអាចកើតមាននៅក្នុងលក្ខខណ្ឌផ្សេងទៀត។
+អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញផូសុីលសត្វល្អិតទាំងមូលកកើតនៅក្នុងជ័រឈើ។
+នៅពេលសារពាង្គកាយស្លាប់នៅក្នុងកន្លែងក្តៅស្ងួតដូចជាវាលខ្សាច់សាកសពនោះស្ងួតយ៉ាងលឿនដោយពុំមានការបំបែកដោយបាក់តេរីតាមលំនាំមួយហៅថា ការសស្ងួតរហ័ស។
+គេប្រើផូសុីលខ្លះដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណនិងអាយុកាលរបស់ស្រទាប់ថ្ម។គេហៅផូសុីលនៅថា ផូសុីលគំរូ ដោយសារផូសុីលទាំងនេះងាយស្រួលសម្គាល់និងមានច្រើននៅលើភពផែនដី។
3.ការប្រែប្រួលតាមពេលវេលា
តាមរយៈការសិក្សាពីស្រទាប់សិលានិងផូសុីល យើងបានដឹងពីទំនាក់ទំនងនៃការកកើត និងអាយុជាក់លាក់របស់ពួកវា។
ឧទាហរណ៍÷ ផូសុីលអាមូនីតជាច្រើនបានរកឃើញនៅតំបន់ភ្នំហិមាល័យ។
សំណួរ
1. តើច្បាប់ចាក់បង្គរបាននិយាយដូចម្តេចខ្លះ?
2. តើផូសុីលកើតឡើងក្រោមលក្ខខណ្ឌដូចម្តេចខ្លះ?
3. ដូចម្តេចហៅថា ផូសុីលគំរូ? តើផូសុីលនិងផូសុីលគំរូខុសគ្នាដូចម្តេចខ្លះ?
4. ដើម្បីដឹងពីប្រវត្តិភពផែនដី តើអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រយកអ្វីជាអំណះអំណាង?
5.តើភ្នំហិមាល័យកើតឡើងកាលប៉ុន្មានឆ្នាំមុន? ហើយមានប្រវត្តិកកើតដូចម្តេចខ្លះ?
6.បកស្រាយពីវិធីកំណត់អាយុធៀប និងវិធីកំណត់អាយុដាប់ខាតរបស់សិលានិងផូសុីល។
ចំម្លើយ
មេរៀនទី២ ភាវៈរស់នៅអតីតកាល
ចប់មេរៀននេះ សិស្សអាច
1.ពន្យល់បានពីប្រវត្តិនៃការវិវត្តរបស់មនុស្ស
2.រៀបរាប់ពីប្រវត្តិនៃការវិវត្តរបស់ភាវ:មានជីវិតនៅអតីតកាល
3.ពន្យល់ពាក្យគន្លឹះ ÷ អូម៉ូសាព្យៀង សេណូសូអុិក មេសូសូអុិក ប៉ាលេអូសូអុិក។
1.ប្រវត្តិមនុស្ស
1.1មនុស្សបច្ចុប្បន្ន អូម៉ូសាព្យាង
មនុស្សនៅលើពិភពលោកយើងនេះ មានលក្ខណ: សម្បុរ ស្បែក សក់ និងភ្នែកខុសគ្នា។មនុស្សទាំងអស់ដូចជាជនជាតិអាហ្វ្រិក អុឺរ៉ុប អាសុី និងអាមេរិក គឺស្ថិតនៅក្នុងប្រភេទតែមួយដែលហៅថា អូម៉ូសាព្យៀង។
+បច្ចុប្បន្នរូបរាងអូម៉ូសាព្យៀងគេគិតថា វាកើតឡើងប្រហែល 250 000ឆ្នាំមុន។
+ការស្រាវជ្រាវថ្មីៗបានបញ្ជាក់ថាបម្លាស់លំនៅរបស់មនុស្សពីអាហ្វ្រិកចូលទៅអុឺរ៉ុបនិងអាសុី បានចាប់ផ្តើមនៅចន្លោះ70 000 ទៅ 50 000ឆ្នាំមុន។
+បន្លាស់លំនៅនិងទ្រឹស្តីដើម បញ្ជាក់ថាបុព្វបុរសមនុស្សបច្ចុប្បន្នដែលកើតឡើងនៅអាហ្វ្រិកខាងកើតបានរាលដាលពេញពិភពលោក។
+អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រខ្លះទៀតបានផ្តល់យោបល់បញ្ជាក់ថាបុព្វបុរសមនុស្សបច្ចុប្បន្នមិនប្រកាន់តែកើតឡើងនៅអាហ្វ្រិកនោះទេ ថែមទាំងលេចឡើងនៅកន្លែងផ្សេងៗជាច្រើនទៀតក្នុងអំឡុងពេលស្រដៀងគ្នា។
1.2 មនុស្សមុនអូម៉ូសាព្យៀង(Homo Sapiens)
+ការសិក្សាថ្មីៗនេះលើការប្រៀបធៀប(DNA)ដែលយកបានពីមនុស្សណេអង់ដឺថាល់និងអាដេអិន(DNA) មនុស្សបច្ចុប្បន្នបញ្ជាក់ថា មនុស្សណេអង់ដឺថាល់មិនមែនជាបុព្វបុរសរបស់យើងទេ។មនុស្សប៉ាលេអូអង់ត្រូពិក មនុស្សអាសង់ត្រូពិកប្រភេទមនុស្សយុគដំបូងក៏បានអភិវឌ្ឍដែរ។ វារីកចម្រើនពី១៦០០ ០០០ ទៅ ២៥០ ០០០ឆ្នាំមុន។ មនុស្សជំនាន់ដើមនិងមនុស្សយុគដំបូងត្រូវបានផុតពូជអស់ហើយ។
1.3. មនុស្សប្រភេទស្វាធំៗដំបូង (Apes)
មតិយោបល់
ប្រកាសផ្សាយមតិយោបល់