គណិតវិទ្យាថ្នាក់ទី១០

 ជំពូកទី១ ពហុធា

មេរៀនទី១ ពហុធា

ចប់មេរៀននេះ សិស្សអាច

1.ប្រាប់ពីសញ្ញាណឯកធា ពហុធា ឯកធាដូចគ្នា និងដឺក្រេរបស់វា

2. ធ្វើប្រមាណវិធីបូក ដក គុណ និងចែក លើឯកធានិងពហុធា

3. ដាក់ពហុធាជាផលគុណកត្តា និងពន្លាតកន្សោម។

1.សញ្ញាណនៃពហុធា

1.1. ឯកធា

ឧទាហរណ៍÷ សួនច្បារមួយរាងជាការេមានប្រវែងជ្រុងស្មើនិង x ម៉ែត្រ។ បើគេគុណ 4 និងប្រវែងជ្រុង x ម៉ែត្រនោះ គេបាន 4x ម៉ែត្រដែលជាបរិមាត្រនៃសួនច្បារនោះ។

សម្គាល់÷ x-¹,3y-²,-√2ab-³,.....មិនមែនជាឯកធាទេ ពីព្រោះស្វ័យគុណមាននិស្សន្តជាចំនួនគត់អវិជ្ជមាន។

និយមន័យ   ឯកធា គឺជាកន្សោមពីជាគណិតដែលប្រមាណវិធីលើអថេរមានតែវិធីគុណ ឬស្វ័យគុណ ដែលមានមនុស្សប្រជាចំនួនគត់វិជ្ជមាន ឬសូន្យ ។

លំហាត់គំរូ កំណត់អថេរនិងមេគុណនៃឯកធា 2/5x³,3ab² និង-5 ។

ដំណោះស្រាយ

2/5x³ ជាឯកធាមានអថេរ x និងមេគុណ 2/5

3ab² ជាឯកធាមានអថេរ a,b និងមេគុណ 3

-5.   ជាឯកធាមានមេគុណ -5 (និស្សន្តនៃអថេរ គឺសូន្យ)ព្រៃគេអាចសរសេរ -5 = -5x⁰ ដែល x ≠ 0 ។

ប្រតិបត្តិ 1 ក្នុងកន្សោមខាងក្រោម តើកន្សោមណាខ្លះដែលជាឯកធា?

m,-15,2a+b,4/x,√3x²y,5xy-²,-3/7xy⁴z,√xy។

ចំម្លើយ

√3x²y,5xy-²,√xy ។

1.2. ឯកធាដូចគ្នា

និយមន័យ

ឯកធាដូចគ្នាគឺជាឯកធាដែលមានផ្នែកអថេរដូចគ្នា។

លំហាត់គំរូ ក. គេឱ្យកន្សោម -2xyz² និង ½xyz²

ខ. គេឱ្យកន្សោម 3xyz និង -xyz²

ដំណោះស្រាយ

ក.-2xyz² និង ½xyz² ជាឯកធាដូចគ្នា គឺព្រោះឯកធាទាំងពីមានឯកធា -xyz² ដូចគ្នា

ខ. 3xyz និង -xyz² ជាឯកធាមិនដូចគ្នាទេ គឺព្រោះឯកធាទាំងពីរមានផ្នែកអថេរមិនដូចគ្នា។

ប្រតិបត្តិ: ជ្រើសរើសឯកធាដូចគ្នា ក្នុងឯកធាខាងក្រោម÷

2xy , -3x²y , -½yx , ay , 4ax ។

ដំណោះស្រាយ